Monografia

Maciej Wróblewski (2016)

Literatura i maszyna

Wydawnictwo Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika
Miejsce wydania Toruń
Ilość stron 232
Język Polski

ISBN: 978-83-231-3421-3

Książka Literatura i maszyna to rezultat kilkuletnich badań relacji między człowiekiem a urządzeniem, które od momentu rewolucji przemysłowej wyraźnie determinuje nasze zachowanie, nie wyłączając procesu twórczego. Rozważam w związku z tym kilka mniej lub bardziej szczegółowych problemów, uporządkowanych wokół trzech tematów: dyskursu maszynowego, dyskursu o maszynie i dyskursu maszyną. Pierwszy omawiam na przykładzie aktu pisarskiego, kładąc nacisk na uobecnianie się maszyny do pisania w wybranych tekstach Bolesława Prusa i Sławomira Mrożka, a także na opis i charakterystykę wpływu maszyny cyfrowej na powstawanie literatury. Drugi z tematów realizuję w oparciu o artykuły i szkice ogłaszane w XIX-wiecznych czasopismach, „Przeglądzie Technicznym" i „Wszechświecie". Ich lektura uświadamia wpływ odkryć i wynalazków, szczególnie związanych z energią elektryczną, na sposób postrzegania rzeczywistości oraz sztuki. Ostatni z tematów, dyskurs maszyną, jest opisem znaczenia i funkcji urządzenia jako ważnego elementu wyobraźni pisarskiej. Przedmiotem namysłu czynię wybrane utwory Witolda Gombrowicza, Stanisława Lema, Tadeusza Różewicza oraz teksty rozrywkowe, w tym powieść kryminalną i prozę erotyczną. Tworzą one w książce mozaikę prowokującą czytelnika do dyskusji o XX-wiecznej literaturze.


SPIS TREŚCI

Rozważania wstępne / 9
Dlaczego dyskurs i maszyna? / 9
Dyskurs maszynowy, dyskurs o maszynie, dyskurs
maszyną. Założenia teoretyczne / 18



Rozdział 1. Dyskurs maszynowy / 35
Wprowadzenie / 35
Maszyna Prusa / 49
Maszyna Mrożka / 57
Maszyna cyfrowa, czyli „nadpodmiotowość" / 69
Dopowiedzenie: maszyna bloga / 88



Rozdział 2. Dyskurs o maszynie / 93
Wprowadzenie / 93
Heurologia według Kucharzewskiego / 99
Źródła dyskursu o maszynie / 104
Cyborgizacja codzienności człowieka / 122



Rozdział 3. Dyskurs maszyną / 139
Wprowadzenie / 139
Maszyna człowiekiem / 153
Ciało przez „maszynkę medycyny" i wojny przepuszczone / 172
Maszyny zbrodni, maszyny miłości / 187



Zakończenie / 207
Nota bibliograficzna / 211
Bibliografia / 213
Summary / 223
Indeks osobowy / 225

[Za/Nach/After: http://www.wydawnictwoumk.pl/prod_74982_Literatura_i_maszyna.html ]