Naukowy Blog Polonoznawczy

Aktualności: Pokaż

Historia Polski w (post)pandemicznych nowych mediach: CBHist.

"Pandemia przyspieszyła cyfryzację" – to sformułowanie jest już truizmem. I w tym tekście truizmów będzie siłą rzeczy więcej. Na przykład ten, że ograniczenie bezpośrednich kontaktów międzyludzkich zmusiło instytucje do przejścia na cyfrową komunikację nie tylko wewnątrz, ale też na zewnątrz – z interesantami, klientami, użytkownikami. Co jednak kryje się za tymi stwierdzeniami w odniesieniu do instytucji popularyzujących wiedzę historyczną?

Instytucje takie też musiały zmienić swoje podejście do kontaktów z odbiorcami. A przynajmniej musiały rozważyć, czy chcą to zrobić. Wydaje się, że te, które zdecydowały się na zmianę, wiele zyskały – jeśli nie pod postacią dużej liczby nowych odbiorców, to przynajmniej w formie nowych doświadczeń. Z kolei te instytucje, które zrobiły unik, wcale nie musiały stracić stałych odbiorców, ale mogą dziś się wydawać bardziej archaiczne niż przed pandemią. Przekierowanie myślenia na cyfrową formę komunikacji treści może być wyzwaniem zwłaszcza dla ludzi przyzwyczajonych do bezpośrednich spotkań: zespołowych rozmów, indywidualnych konsultacji, goszczenia ekspertów, wydarzeń z publicznością.

Pozorna cisza

Centrum Badań Historycznych Polskiej Akademii Nauk w Berlinie (CBH) od początku swojego istnienia było miejscem takich kontaktów. Dlatego pracownikom, którzy dołączyli do zespołu CBH w okresie pandemicznego lockdownu, trudno było uwierzyć w opowieści starszych stażem koleżanek i kolegów o tym, że przed czasem izolacji drzwi CBH nigdy się nie zamykały i że zawsze było tu gwarno. Jednak cisza, jaka zapanowała w trakcie szczytu pandemii w budynku przy Majakowskiring 47 w Berlinie, wcale nie oznaczała ospałości. Instytucja przyzwyczajona do stałego kontaktu z odbiorcami znalazła bowiem sposoby na dalsze upowszechnianie treści historycznych – tyle że poprzez tzw. nowe media.

Misją CBH jest badanie i promowanie wiedzy o polsko-niemieckich relacjach. Pracownicy upubliczniają ją tradycyjnie za pośrednictwem książek i artykułów, konferencji i wykładów, wywiadów i wystaw. Jak wiele instytucji o podobnym profilu, także CBH w trakcie pandemii przeniosło większość swojej aktywności do Internetu. Z perspektywy odbiorcy wyglądało to zapewne tak: nagle cyklicznie organizowane seminaria i promocje książek zaczęły być transmitowane za pośrednictwem Zooma, Facebook i YouTube’a, publikacje CBH zaczęły ukazywać się w formie e-booków, ni stąd ni zowąd w sieci pojawił się pierwszy odcinek autorskiego podcastu, a w końcu też zadebiutowała prowadzona przez CBH strona internetowa o nazwie CBHist., zawierająca materiały o historii Polski.

Z kolei z perspektywy instytucji wszystko to oznaczało przyśpieszoną transformację i szybkie decyzje, które wymagały przekierowania środków na nowy sprzęt komputerowy, kamery, abonamenty platform do komunikacji, a od pracowników – zwiększonej elastyczności, pomysłowości i czasu przeznaczonego na naukę produkcji internetowych wydarzeń. Oznaczało to też wielkie emocje towarzyszące niepewności (na szczęście na wyrost) co do technicznej jakości wydarzeń online i frekwencji wśród obiorców. Wirtualny świat bywa bowiem brutalniejszy niż ten rzeczywisty – wystarczy jedna nieprzychylna opinia rozpowszechniająca się na Facebooku, aby zniweczyć ciężką pracę wielu osób.

Poligon doświadczalny

Szczególnym poligonem doświadczalnym tej wzmożonej obecności CBH w Internecie stała się wspomniana już strona CBHist. Jej pojawienie się w trakcie pandemii jest poniekąd dziełem przypadku. Strona ta jest następczynią innej, istniejącej wcześniej już od kilku lat platformy CBH – jej odbiorcami byli niemieckojęzyczni nauczyciele i ich studenci i uczniowie, którym zależało na pogłębieniu wiedzy o historii Polski. Jednak szybkie zmiany w technicznych i projektanckich trendach przyśpieszyły decyzję zespołu CBH o jej modernizacji i "relaunchu".

Zbiegło się to w czasie z lockdownem przypadającym na przełom 2020 i 2021 roku. CBHist. (ta nazwa to zbitka akronimu CBH i skrótu słowa "historia", z obowiązkową kropką na końcu) miał zawierać już nie tylko dotychczasowe teksty źródłowe, opracowania i ilustracje przygotowane lub zamówione przez CBH. Pojawiła się bowiem okazja do poszerzenia jej zawartości o treści wytworzone za pomocą nowych mediów w okresie pandemicznego digital turn: wzmiankowanych już e-booków, nagrań z wydarzeń online, odcinków podcastu, a także scenariuszy lekcyjnych do nauczania historii Polski w szkołach i nowych formatów, jak internetowe wystawy.

Projektant CBHist. zdecydował się na prostą i przejrzystą oprawę graficzną strony. Zrezygnował z nadmiaru "efektów specjalnych", koncentrując się na wyrazistej, minimalistycznej identyfikacji wizualnej zdefiniowanej przez logo, pomarańczowo-zielono-białą kolorystykę i geometryczny podział treści w prostokątnych, uszeregowanych pionowo boksach. Chodziło o maksymalne ułatwienie użytkownikom w dotarciu do materiałów, przemigrowanych ze starej strony i pogrupowanych na nowo w kategorie widoczne od pierwszej chwili na ekranie startowym: Źródła i opracowania, Dydaktyka w szkole, Publikacje online i Multimedia. Ten podział ułatwia pracę redaktorom strony, pozwalając na dobranie adekwatnej formy do planowanych do zamieszczenia treści, a jednocześnie egzekwuje "dyscyplinę" wobec twórców, których pomysły wykraczają czasami poza możliwości organizacyjne redakcji.

Gdzie jest odbiorca?

Uruchomienie strony internetowej takiej jak CBHist. stanowi wyzwanie dla małej liczebnie instytucji, jaką jest CBH. Konwersja treści z dawnej strony, regularne zamawianie, opracowywanie i zamieszczanie nowych materiałów, cyzelowanie opisów i drobnych elementów graficznych są oczywiście czaso- i pracochłonne. Nie mogą jednak być celem samym w sobie. Prędzej czy później pojawia się bowiem pierwsze pytanie o odbiorców: "No dobrze, ale ilu użytkowników ma nasza strona?". Istnieją oczywiście narzędzia informatyczne umożliwiające uzyskanie odpowiedzi na to pytanie. Nie w tym jednak rzecz. Wyzwaniem jest bowiem udzielenie pozytywnej odpowiedzi na drugie w kolejności pytanie: "Czy faktycznie docieramy z naszą stroną do tych, do których chcemy dotrzeć?"

To największe zadanie, jakie stoi przed redakcją strony CBHist. Nowo zamieszczane treści anonsowane są na głównej stronie CBH, profilu Facebookowym instytucji i w comiesięcznym newsletterze. Czy to wystarczy? Na pewno nie, dlatego CBH czeka przygotowanie szerzej zakrojonej kampanii informacyjnej o CBHist. Niewątpliwie jednak jedną z metod dotarcia do szerszego grona odbiorców jest rozwijanie strony w trzech językach: nie tylko po niemiecku, ale też po angielsku i polsku. Perspektywa przyjęta wobec historii Polski na CBHist. jest bowiem na tyle uniwersalna, że może służyć odbiorcom spoza niemieckojęzycznego kręgu. Ponadto coraz więcej materiałów, jak e-booki wydawane przez Centrum, można znaleźć tylko na CBHist., co siłą rzeczy przekierowuje uwagę zainteresowanych na tę stronę.

Przy tym o ile jeszcze można liczyć na to, że część nauczycieli i wykładowcy sięgnie po elektroniczne teksty i zdigitalizowane artykuły, to z dużym prawdopodobieństwem można stwierdzić, że młodych użytkowników – uczniów i studentów – nie da się w ten sposób przyciągnąć. Przyzwyczajeni do krótkich form, zwłaszcza w Internecie, i z coraz większymi problemami z koncentracją, nie są zainteresowani długimi tekstowymi źródłami i opracowaniami. I to przede wszystkim do nich skierowane są takie zasoby CBHist., jak popularne obecnie podcasty, krótkie fragmenty kronik filmowych, wystawy online oparte na ilustracjach i materiały zdjęciowe opatrzone 2–3 zdaniowymi komentarzami. Dlatego liczba podobnych materiałów na CBHist. będzie w najbliższym czasie rosła, wydaje się, że obecnie cyfrowa formuła popularyzacji historii ma największe szanse powodzenia.

Dyscypliny

Slawistyka Socjologia Translatoryka Nauki o polityce Medioznawstwo Literaturoznawstwo Nauki o sztuce Kulturoznawstwo Nauki o komunikacji Studia żydowskie Historia Filmoznawstwo

Tematy

Historia Europy Historia cyfrowa Historia cyfrowa Dydaktyka Open access Transfer wiedzy Początkujący naukowcy Codzienne aspekty prowadzenia badań Historia w przestrzeni publicznej Europa Środkowo-Wschodnia Stosunki polsko-niemieckie
Redaktion Pol-Int

Cookie-Hinweis: PL

Polityka prywatności

Pol-Int wykorzystuje pliki cookies w celu zapewnienia prawidłowego działania naszej platformy (cookies techniczne). Dodatkowo prosimy o zgodę na wykorzystywanie plików cookies w celach analitycznych oraz służących ulepszaniu naszej platformy (cookies statystyczne). W każdej chwili możesz zmienić swoje ustawienia dotyczące plików cookie.