www.archiwa.org

Program „Archiwistyka społeczna″

Ośrodek KARTA jest rzecznikiem polskich archiwów społecznych. Dostarczamy archiwistom darmowe narzędzia, wiedzę, promujemy oddolnych ruch niezależnej archiwistyki. Zabiegamy o wsparcie całej dziedziny. Portal archiwa.org jest centrum polskiej archiwistyki społecznej: znajdują się tu informacje o archiwach i dla archiwów.

Archiwa społeczne istnieją zazwyczaj przy stowarzyszeniach, fundacjach, bibliotekach jako integralna choć często niewyodrębniona sfera ich działalności. Gromadzą fotografie, wspomnienia, nagrane relacje, dokumenty życia społecznego. Wkraczają na obszary zwykle pomijane przez archiwa państwowe, ocalając historię życia codziennego, dzieje lokalne, opowieści zwykłych ludzi. Niektóre z tego rodzaju archiwów, istniejące wiele lat, zgromadziły pokaźne zbiory i te współpracują na ogół z państwową służbą archiwalną. Większość to jednak inicjatywy czysto lokalne, znane jedynie wąskiemu gronu, osamotnione. Prowadzone często przez pasjonatów, wolontariuszy, którzy mimo braku wsparcia z czasem stają się specjalistami w swojej dziedzinie.
Zapraszamy do obejrzenia filmu promocyjnego o archiwach społecznych oraz wywiadów z rzecznikami archiwistyki społecznej.

Ośrodek KARTA od wielu lat stara się o wsparcie archiwistyki społecznej w Polsce oraz archiwów polskich i polonijnych za granicą. Od listopada 2012 dzięki dofinansowaniu z programu Narodowego Instytutu Audiowizualnego, realizujemy projekt „Archiwa społeczne w Polsce" służący profesjonalizacji archiwistyki społecznej, gromadzeniu informacji o rozproszonych archiwach powstających oddolnie, dostarczaniu narzędzi edukacyjnych. Rozpoczynając działania ogólnopolskie związane z archiwami społecznymi, Ośrodek KARTA przyjął następującą definicję:

Archiwum społeczne prowadzone jest przez organizację pozarządową lub powstaje przy jednostce samorządu terytorialnego w efekcie celowej aktywności obywatelskiej. Archiwum gromadzi, przechowuje, opracowuje (w celu udostępniania) materiały dokumentowe, ikonograficzne lub audiowizualne. Dokumentacja ta tworzy niepaństwowy zasób archiwalny.

Definicja ta posłużyła do stworzenia bazy archiwów społecznych. Chcąc pokazać różnorodność inicjatyw archiwistyki społecznej, w bazie umieściliśmy (często na prośbę zainteresowanych) również archiwa prowadzone przez grupy niesformalizowane.

W 2014 roku Ośrodek KARTA, w ramach projektów systemowych konkursu „Obywatele dla Demokracji", otrzymał dwuletni grant na projekt „Stabilizacja archiwistyki społecznej w Polsce". Celem projektu (marzec 2014 – kwiecień 2016) jest trwała pozytywna zmiana sytuacji archiwistyki społecznej przez: opracowanie modelu współpracy AS-ów z państwem, uporządkowanie statusu prawnego archiwistyki społecznej, profesjonalizacja dziedziny, stworzenie sieci AS: rozbudowa strony www.archiwa.org jako portalu "branżowego", zmiana pozycji społecznej, adekwatnie do wagi jej funkcji kulturowej. Informacje o projekcie umieszczamy tutaj.

Portal www.archiwa.org jest internetowym centrum projektu. Lokalizujemy AS-y, zbieramy o nich informacje, które udostępniamy w ogólnodostępnej, stale poszerzanej bazie danych. Jak różne są to archiwa można przekonać się tu. Mamy nadzieję, że ta otwarta baza przysłuży się budowaniu rejestru niepaństwowego zasobu archiwalnego oraz ułatwi dostęp do informacji o archiwach szerokiej rzeszy zainteresowanych. Portal jest także miejscem, gdzie udostępniamy wiedzę przydatną archiwom społecznym (Materiały) oraz narzędzia do wymiany wiedzy o zasobie archiwów społecznych (Katalogi).

Apelujemy do wszystkich, którzy posiadają informacje o archiwach społecznych, polskich i polonijnych o podzielenie się z nami tą wiedzą – za pośrednictwem formularza lub poprzez kontakt z Fundacją Ośrodka KARTA. Stowarzyszenia, fundacje, grupy nieformalne bądź inne organizacje gromadzące świadectwa historyczne zachęcamy do poinformowania nas o swojej działalności i tym samym dołączenia do sieci archiwów społecznych.

Contact

Katarzyna Ziętal